Hoe wordt een pizzaschep gebruikt?

Laatst bijgewerkt: Auteur: SOTTO Pizza
Houten pizzaschep bestoven met semola met daarop een belegde rauwe pizza, met een kleine ronde draaischep ernaast

Een pizzaschep brengt een rauwe pizza in één keer van het aanrecht naar de hete ovenvloer: het blad krijgt een dun laagje semola, de bodem wordt erop belegd en glijdt daarna met een korte ruk van de schep af. Of dat soepel gaat, wordt vooral bepaald door de tijd die het deeg op de schep ligt, want een bodem die minutenlang op het blad wacht, trekt vocht en komt vast te zitten. In een pizzaoven van 400 graden of meer komt er een kleine ronde draaischep bij, waarmee de pizza tijdens het bakken gedraaid en na ongeveer 60 tot 90 seconden uit de oven gehaald wordt.

Waarom wordt een pizzaschep bestoven met semola?

Semola zorgt ervoor dat de pizza over de pizzaschep glijdt: de grove korrels van gemalen durumtarwe liggen als kleine rolletjes tussen deeg en blad. Doordat semola grover is dan gewone bloem, neemt het minder snel vocht uit het deeg op en blijft het langer droog.

Het bestuiven gebeurt vlak voordat de uitgerekte bodem op de schep komt, niet ruim van tevoren. Een schep die eerder is bestoven en daarna vochtig wordt van een vorige pizza, verliest dat effect. Wie wil weten waarom pizza aan de schep blijft plakken en hoe een vastzittende bodem weer loskomt, vindt die oorzaken apart uitgewerkt.

Hoeveel semola komt er op een pizzaschep?

Een pizzaschep heeft genoeg aan een dunne, gelijkmatige laag semola, grofweg een eetlepel voor een blad waar een pizza van 30 centimeter op past. Meer semola maakt het glijden niet makkelijker, maar laat losse korrels op de ovenvloer achter die bij hoge temperatuur verbranden en een bittere smaak aan de bodem geven.

De korrels worden met de hand over het blad gestrooid of verspreid door het blad even schuin te houden en zachtjes te schudden.

Kan bloem in plaats van semola op de pizzaschep?

Bloem kan op de pizzaschep, maar werkt minder goed dan semola omdat de fijne deeltjes vocht uit de bodem opnemen en dan zelf gaan plakken. Bloem verbrandt bovendien sneller op een steen van 400 graden of meer. Maismeel rolt net zo goed als semola, maar laat een merkbaar korrelige laag en een eigen smaak onder de bodem achter.

Waarom wordt een pizza op de pizzaschep zelf belegd?

Een pizza wordt op de pizzaschep zelf belegd omdat een belegde bodem zich slecht laat verplaatsen: hij rekt uit, scheurt of verliest zijn ronde vorm zodra hij van het aanrecht naar de schep getild wordt. De kale, uitgerekte bodem gaat daarom eerst op het bestoven blad, en pas daarna komen saus, kaas en ander beleg.

Beleggen op de schep heeft ook een keerzijde, want elke seconde dat het deeg op het blad ligt, zakt er vocht uit de saus en uit het deeg zelf naar beneden. Snel werken weegt bij deze stap dus zwaarder dan een perfecte verdeling van het beleg.

Hoe snel wordt een pizza op de pizzaschep belegd?

Een pizza ligt bij voorkeur niet langer dan één tot twee minuten belegd op de pizzaschep voordat hij de oven in gaat. Om dat haalbaar te maken staan saus, kaas en beleg al klaar in bakjes naast de schep voordat de bodem wordt uitgerekt.

Een dunne laag saus die ruim een centimeter van de rand wegblijft, voorkomt dat vocht over de rand van het deeg op het blad loopt.

Hoe blijkt of de pizza nog los op de pizzaschep ligt?

Een korte schudtest laat zien of de pizza nog los op de pizzaschep ligt: het blad wordt een paar keer zacht heen en weer bewogen, en de hele bodem hoort daarbij mee te schuiven. Blijft een deel van de bodem liggen terwijl de rest beweegt, dan is de pizza nog niet klaar voor de oven. Veel thuisbakkers doen deze test twee keer, direct na het beleggen en vlak voor de ovenopening.

Hoe wordt de pizza met de pizzaschep op de steen gezet?

De pizza gaat met één korte, vlotte terugtrekbeweging van de pizzaschep op de steen: de punt van het blad ligt achter op de ovenvloer en de schep wordt in één ruk teruggetrokken, zodat de pizza op de steen achterblijft. Pizzabakkers noemen deze handeling inschieten. De pizza zelf beweegt daarbij nauwelijks, het blad schuift onder hem weg.

Een vaste volgorde maakt het inschieten voorspelbaar, ook bij een kleine ovenopening. De volgende lijst bevat de 4 stappen waarmee een pizza van de pizzaschep op de steen komt.

  1. Positie: de schep wordt vlak gehouden en de oven in gebracht tot de punt van het blad boven de achterkant van de steen hangt.
  2. Kantelen: het blad zakt onder een lichte hoek, zodat de voorrand van de pizza de steen raakt.
  3. Terugtrekken: de schep gaat in één korte, snelle ruk terug, terwijl de hand op dezelfde hoogte blijft.
  4. Afsluiten: bij een oven met deur of deksel gaat die direct dicht, zodat vloer en lucht zo weinig mogelijk warmte verliezen.

Twee situaties vragen om een aangepaste uitvoering van dezelfde beweging.

Waarom mislukt een aarzelende beweging met de pizzaschep?

Een aarzelende beweging met de pizzaschep laat de pizza half op de steen en half op het blad liggen, waarna de bodem uitrekt of dubbelvouwt. Zodra de voorrand de hete steen raakt, begint het deeg meteen te garen en zet het zich vast, dus een tweede poging om de pizza recht te leggen lukt zelden. Een korte ruk zonder aarzelen geeft het deeg geen tijd om mee te trekken.

Werkt een pizzaschep op de bbq op dezelfde manier?

Een pizzaschep op de bbq werkt met dezelfde beweging, maar de ruimte onder het deksel is lager, waardoor de schep vlakker gehouden wordt en minder kan kantelen. Bij een barbecue of kamado gaat het deksel direct na het inschieten weer dicht, omdat het deksel de bovenwarmte vasthoudt die het beleg nodig heeft.

Voor de opening van een barbecue is vaak weinig ruimte, dus een korte, rechte terugtrekbeweging werkt daar beter dan een lange zwaai.

Waarvoor dient een draaischep tijdens het bakken?

Een draaischep dient om de pizza tijdens het bakken te draaien, zodat de kant die naar het vuur of de brander wijst niet verbrandt terwijl de andere kant nog bleek is. In een houtgestookte of gasgestookte pizzaoven komt de hitte vooral van één kant, en zonder draaien bakt de rand ongelijk.

Een draaischep is een kleine, meestal ronde schep aan een lange steel, die naast de pizza op de steen past zonder hem te verschuiven. Het onderstaande overzicht vergelijkt de inschietschep en de draaischep op bladvorm, bladmaat en taak in de oven.

KenmerkInschietschepDraaischep
BladvormRechthoekig, vaak met afgeronde hoekenRond
BladmaatOngeveer 30 tot 36 cm breedOngeveer 18 tot 23 cm doorsnede
TaakPizza in de oven brengenDraaien, optillen en uithalen
MomentVoor het bakkenTijdens en na het bakken

In een huishoudoven is een draaischep zelden nodig, omdat de warmte daar van alle kanten komt en een pizza hooguit één keer halverwege gedraaid wordt.

Hoe vaak wordt een pizza met de draaischep gedraaid?

Een Napolitaanse pizza wordt in een oven van 430 tot 480 graden meestal twee tot drie keer een kwart tot een halve slag gedraaid binnen een baktijd van 60 tot 90 seconden. In een tafelmodel gasoven gebeurt dat zodra de rand aan de vuurkant donkere vlekken krijgt, wat bij 400 tot 450 graden vaak elke 20 tot 30 seconden is.

De eerste draai wacht tot de onderkant gezet is, want een bodem die nog zacht is, scheurt onder de draaischep.

Hoe wordt een pizza met de draaischep gedraaid?

Een pizza wordt gedraaid door de draaischep een paar centimeter onder de rand te schuiven, de pizza iets op te tillen en hem met een draai van de pols rond zijn middelpunt te laten ronddraaien. Een andere werkwijze laat de bodem op de steen liggen en trekt de pizza met de rand van het blad een stukje rond. In beide gevallen komt de pizza bij voorkeur op een nieuw stuk steen te liggen, dat heter is dan de plek waar hij net lag.

Kan een gewone pizzaschep ook als draaischep dienen?

Een gewone pizzaschep kan als draaischep dienen in een huishoudoven of een grote buitenoven, maar in een tafelmodel met een lage opening is het brede blad te groot om naast de pizza te bewegen. Met een grote schep wordt de hele pizza uit de oven getild, buiten de oven gedraaid en opnieuw ingeschoten, wat bij elke draai warmte en tijd kost.

Een overzicht van de beste pizzascheppen laat zien welke bladmaten en steellengtes er naast elkaar bestaan, wat de afweging tussen één schep voor alles en een aparte draaischep concreter maakt.

Hoe wordt een pizza met de pizzaschep uit de oven gehaald?

Een pizza wordt uit de oven gehaald door de schep vlak en snel onder de hele bodem te schuiven, tot het midden van de pizza boven het midden van het blad ligt, en de schep daarna recht terug te trekken. In een pizzaoven gebeurt dat meestal met de draaischep, die onder een gebakken Napolitaanse bodem past en de pizza in één beweging draagt, terwijl in een huishoudoven de inschietschep volstaat.

Een gebakken bodem is stijver dan rauw deeg en glijdt makkelijk over het blad, zodat er bij het uithalen geen semola nodig is.

Waarom wordt een pizza vlak voor het uithalen even opgetild?

Een pizza wordt vlak voor het uithalen enkele seconden met de draaischep opgetild tot onder het ovengewelf, zodat de bovenkant en de kaas nog wat extra warmte krijgen zonder dat de bodem verder bakt. Dat optillen heeft vooral zin in een oven waar de hitte via het gewelf naar beneden straalt, zoals een houtgestookte oven of een gasoven met bovenbrander.

Vijf tot tien seconden is meestal genoeg, omdat de rand vlak onder het gewelf in die tijd al donker kleurt.

Waarom blijft een gebakken pizza niet op de pizzaschep liggen?

Een gebakken pizza blijft niet op de pizzaschep liggen omdat de stoom uit de hete bodem tegen het koelere blad condenseert en de krokante onderkant binnen een minuut zacht maakt. Om die reden gaat de pizza direct op een rooster, een snijplank of een voorverwarmd bord. Losse semola en verbrande korrels worden tussen twee pizza's met een borstel van de steen geveegd, zodat de volgende bodem op een schone ovenvloer komt.

De schrijver

SOTTO Pizza legt uit hoe thuisbakkers een betere pizza maken, van deeg en bloem tot ovens, saus en beleg. Elke gids bundelt vakliteratuur en betrouwbare bronnen.